Ráiteas ar an gCóras Rialaithe Inmheánaí

Raon Freagrachta

Aithníonn an Bord an fhreagracht atá aige faoi Alt 7.3 den Chód Cleachtais um Rialú Comhlachtaí Stáit maidir le cinntiú go ndéantar córas rialaithe inmheánaigh éifeachtaigh a chothabháil agus a fheidhmiú.

Cuspóir an Chórais Rialaithe Inmheánaigh

Tá an córas rialaithe inmheánaigh deartha le riosca a bhainistiú ionas go mbeidh sé ar leibhéal réasúnta seachas fáil réidh leis. Níl ann, mar sin, ach cinnteacht réasúnta seachas dearbhú iomlán go gcosnaítear sócmhainní, go bhfuil idirbhearta údaraithe agus go gcoimeádtar cuntas ceart díobh agus go n-aithnítear earráidí neamhrialtachtaí ábhartha nó go stoptar iad ar bhealach tráthúil.

Tá an córas rialaithe inmheánaigh i gcomhréir leis an gcomhairle arna eisiúint ag an Roinn Caiteachais Phoiblí, Bonneagair, Athchóiriúcháin Seirbhíse Poiblí agus Digitithe, i bhfeidhm in Uisce Éireann ón mbliain dar críoch an 31 Nollaig 2025 agus suas go dtí an dáta a faomhadh na ráitis airgeadais.

Bainistíocht Riosca

Tá dualgas ar fhostaithe uile Uisce Éireann as bainistiú éifeachtach riosca a chur i bhfeidhm, lena n-áirítear córais rialaithe inmheánacha Uisce Éireann a dhearadh, a oibriú agus monatóireacht a dhéanamh orthu. Is é an Príomhoifigeach Feidhmiúcháin an feidhmeannach cuntasach a bhfuil an fhreagracht deiridh aige. Tarmligean an Príomhoifigeach Feidhmiúcháin róil shoiléire agus freagrachtaí soiléire ar a Fhoireann Feidhmiúcháin agus a dtuarascálacha maidir le bainistiú riosca agus le cinntiú go bhfuil córais rialaithe inmheánacha ag feidhmiú go héifeachtúil.

Timpeallacht Riosca agus Rialaithe

Cinntíonn an Bord go bhfuil córais chuí rialaithe inmheánaigh agus bainistíochta riosca i bhfeidhm ag an gCuideachta trí úsáid a bhaint as na struchtúir agus na córais seo a leanas:

Coiste Iniúchóireachta agus Riosca

Tá Coiste Iniúchóireachta agus Riosca ag Uisce Éireann (an “CIR”) ina bhfuil ceathrar Comhaltaí Boird neamhfheidhmiúcháin Uisce Éireann a bhfuil an saineolas riachtanach acu don ról. Déanann an CIR maoirseacht ar an timpeallacht riosca agus rialaithe thar ceann Bhord Uisce Éireann agus tá sé freagrach as cuidiú a thabhairt do Bhord Uisce Éireann lena chuid freagrachtaí a chomhlíonadh faoi mar a bhaineann siad leis an réimse seo. Gach ráithe, déanann an CIR athbhreithniú substainteach ar phrionsabail riosca Uisce Éireann, arna ullmhú ag na bainisteoirí, a chinntíonn maoirseacht ar na príomhrioscaí agus athbhreithniú ar éifeachtúlacht fhreagraí na mbainisteoirí do na neamhchosaintí príomhriosca is mó a gcaithfidh an Chuideachta dul i ngleic leo. Breithníonn an CIR nuashonraithe ráithiúla ar an timpeallacht rialála freisin ón bhFóram Árachais Comhtháite.

Samhail Trí Líne

Tá creat árachais comhtháite i bhfeidhm ag Uisce Éireann rud a dhéanann gach bearta árachais san eagraíocht thar an tsamhail “Trí Líne” a chomhdhlúthú agus a chomhordú ar bhealach struchtúrtha. Déantar cinnte leis sin go ndéanann Uisce Éireann maoirseacht agus rialú maidir le riosca, dearbhú agus rialachas a uasmhéadú, chun teacht aniar eagraíochtúil a neartú agus leanann sé an dea-chleachtas chun tacú le hoibleagáidí maidir le comhlíonadh agus ceanglais rialachais.

Mar thacú breise don tsamhail “trí líne” seo, cuireann iniúchóirí seachtracha agus soláthróirí neamhspleácha árachais eile chomh maith le eagraíochtaí rialacháin amhail oifig an Ard-Reachtaire Cuntas agus Ciste árachas breise ar fáil. Is minic a thugtar an “Ceathrú Líne” air seo.

Bainistíocht Riosca Eagraíochta

Tá feidhm Bainistíochta Riosca Eagraíochta (BRE) neadaithe ag Uisce Éireann, atá freagrach as dearadh agus cur i bhfeidhm creata Bainistíochta Riosca Eagraíochta (BRE), agus as a chinntiú go bhfuil taithí agus scileanna bainistíochta riosca leordhóthanacha ar fáil ar fud Uisce Éireann. Tuairiscíonn Ceann Riosca agus Athléimneacht don Stiúrthóir Straitéise, Athléimneachta agus Rialacháin agus freastalaíonn sé/sí ar chruinnithe CIR. Ina theannta sin, bíonn cruinniú ráithiúil ag an gCoiste Bainistíochta Riosca Uisce Éireann, faoi chathaoirleacht Phríomhoifigeach Feidhmiúcháin.

Déanann an feidhmeannas Bainistíochta Riosca na rudaí seo a leanas go háirithe:

• Cinntíonn sé go bhfuil próiseas ceithre chéim Bainistíochta Riosca Fiontair agus maoirseacht leordhóthanach chomhsheasmhach i bhfeidhm chun sainiú, tomhas, bainistíocht, monatóireacht agus tuairisciú a dhéanamh ar na príomhrioscaí ar a bhfuil Uisce Éireann neamhchosanta.
• Cinntíonn sé go ndéantar maoirseacht a chothabháil agus go ndéantar measúnacht ar phróifíl riosca Uisce Éireann lena n-áirítear príomhrioscaí, rioscaí atá ag teacht chun cinn agus rioscaí atá ag treochtáil agus rioscaí a bhfuil tionchar ard agus dóchúlacht íseal ag baint leo, lena n-áirítear cur síos maidir leis na rioscaí seo agus bearta nó straitéisí maolaithe gaolmhara agus a gcuid éifeachtúlacht.
• Déanann sé an Creat iomlán Bainistíochta Inghlacthachta Riosca, straitéis riosca, dúil riosca agus beartas agus nósanna imeachta Bainistíochta Inghlacthachta a fhorbairt agus a chur i bhfeidhm.
• Déanann sé cultúr oiriúnach bainistíocht riosca a dhaingniú.

Fóram Dearbhaithe Comhtháite

Cinntítear leis an bhFóram Dearbhaithe Comhtháite (FDC) go gcuirtear athbhreithniú maidir le héifeachtúlacht na timpeallachta rialála inmheánaigh i gcrích ar bhealach comhordaithe agus struchtúrtha agus fianaise chuí agus sínithe cuí i bhfeidhm.
Coinníonn gach Stiúrthóireacht clár de phríomhrialuithe agus déantar gach príomhrialú a fhéinmheasúnú go ráithiúil maidir le héifeachtacht agus déantar monatóireacht rialaithe leanúnach ar bhonn ráithiúil agus déantar í a thuairisciú. Soláthraítear achoimre maidir le plé FÁC don CIR.

Is é comhaltas an FÁC POF Uisce Éireann agus gach tuarascáil díreach an POF. Tá an caighdeán is airde (“tone from the top”) i gceist agus tacaíocht á tabhairt ag Bainistíocht Sinsearach agus Ceannairí agus Seaimpíní Colúin Feidhmeannacha ainmnithe i bhfeidhm ar fud na gnólachta. Tá an Seaimpín líonra ag obair go rathúil agus tá sé feasach faoi an tábhacht a bhaineann leis an bpróiseas Árachais Comhtháite lena n-áirítear an ról a bhfuil aige chun tacú leis an ngnólacht.

Mar chuid d’fhóram dheireadh na bliana, éilítear go ndearbhóidh an lucht bainistíochta an méid seo a leanas:

• Tá siad sásta le héifeachtúlacht na timpeallachta rialála sa tréimhse.
• Níl aon eisceachtaí nó sáraithe ábhartha maidir le príomhrialuithe sa tréimhse.
• Aontaítear pleananna bearta agus amlínte do rialaithe lena n-éilítear feabhsú.

Anuas air sin, i gcásanna inar aithníodh saincheisteanna rialála, chuathas i ngleic leo ina dhiaidh sin, tá bearta sannta ina leith ónar aithníodh iad, nó tá rialaithe maolaithe i bhfeidhm acu.

Tá na nithe ar tarraingíodh aird an Choiste Iniúchóireachta agus Riosca orthu sa bhliain 2025 curtha san áireamh ag an mBainistíocht agus rinneadh measúnú ar go leor nithe go mion i gcoinne an chritéir a léiríodh sa doiciméadacht treorach maidir leis an gCód Cleachtais chun Comhlachtaí Stáit a Rialú, a d’eisigh an Roinn Caiteachais Phoiblí, Bonneagair, Athchóiriúcháin Seirbhíse Poiblí agus Digitithe.

Iniúchadh Inmheánach

Tá feidhm Iniúchta Inmheánaigh seanbhunaithe in Uisce Éireann, a bhfuil acmhainní leordhóthanacha faoina lámh agus a thugann faoi chlár oibre arna chomhaontú leis an gCoiste Iniúchóireachta agus Riosca. Tuairiscíonn Ceannasaí Iniúchta Inmheánaigh díreach don CIR agus don Phríomhoifigeach Airgeadais.

Déanann feidhm an iniúchta inmheánaigh cur chuige córasach smachtaithe a chur ar fáil le héifeachtach rialachais, bainistíochta riosca agus rialaithe inmheánaigh Uisce Éireann a mheas agus a fheabhsú.

Go háirithe, déanann feidhm an Iniúchta Inmheánaigh:

• Neamhchosaint a mheas faoi mar a bhaineann sin le cuspóirí straitéiseacha Uisce Éireann a bhaint amach.
• Na córais a mheas a bunaíodh lena chinntiú go ndéanfar beartais, pleananna, nósanna imeachta, dlíthe agus rialacháin a chomhlíonadh.
• Slite le sócmhainní a chosaint a mheas.
• Monatóireacht a dhéanamh ar éifeachtacht na bpróiseas bainistíochta riosca agus na próisis sin a mheas.
• Seirbhísí comhairleacha a chur ar fáil faoi mar is cuí a bhaineann le rialachas, bainistíocht riosca agus rialú.

Gnéithe den Timpeallacht Rialaithe

Chomh maith leis na struchtúir is tábhachtaí a luaitear thuas, dearbhaíonn an Bord go bhfuil timpeallacht rialaithe ar bun in Uisce Éireann, agus tá na gnéithe seo a leanas ann:

• Freagracht ar bhainistíocht ar gach leibhéal laistigh d’Uisce Éireann as rialú inmheánach agus bainistiú riosca ar a bhfeidhmeanna gnó faoi seach;
• Próisis bhunaithe chun cineál, fairsinge agus impleachtaí airgeadais na rioscaí a d’fhéadfadh a bheith i ndán d’Uisce Éireann a aithint agus a mheas, lena n-áirítear fairsinge agus catagóirí a cheapann Uisce Éireann a bheith inghlactha. An chosúlacht go dtarlódh na rioscaí a sainaithníodh a mheas ar cheann de na próisis eile atá ann le rioscaí gnó a shainaithint agus a mheas, agus measúnú a dhéanamh ar chumas Uisce Éireann aon riosca a tharlaíonn a bhainistiú agus a mhaolú trí phleananna agus straitéisí lena mbaineann;
• Coinníonn gach feidhm gnó liosta cuimsitheach de phríomh-rialuithe, agus déantar féinmheasúnú orthu ar bhonn ráithiúil agus cuirtear pleananna gníomhaíochta i bhfeidhm de réir mar is gá.
• Measúnacht creat rialála inmheánaigh ina bhfuil tabhairt faoi measúnacht riosca leitheadach, athbhreithniú a dhéanamh ar feidhmíocht agus éifeachtúlacht príomhbheartais agus príomhphróisis rialála, tuairisciú rialála inmheánaigh agus tuairisciú féin-mheasúnachta agus tuairisciú feidhmíochta míosúil, arna dtacú ag bearta árachais Árachas Comhtháite agus Iniúchadh Inmheánach.
• Athbhreithnithe córasach maidir le rialálaithe airgeadais agus feidhmíochta inmheánacha ag Árachas Comhtháite agus Iniúchadh Inmheánach. Sna hathbhreithnithe sin, leagtar béim ar na réimsí is mó ina bhfuil riosca de réir mar a aithnítear é sin leis an measúnú riosca.
• Dealú cuí dualgas agus doiciméadú cuí nósanna imeachta agus rialuithe atá dírithe ar chalaois a chosc agus a bhrath.
• Polasaithe inmheánacha a éilíonn ar na fostaithe go léir a bheith ag gníomhú go hionraic agus na caighdeáin is airde a choinneáil ó thaobh na heitice de. I measc na mbeartas seo tá an Cód Iompair Gnó, Beartas Frithchalaoise, Beartas Frithbhreabaireachta agus Frith-Éillithe, an Beartas um Brústocaireacht a Rialáil agus an Bearta um Nochtadh Cosanta.
• Clár cuimsitheach frithchalaoise a chuimsíonn beartas frithchalaoise, oiliúint agus cumarsáid agus plean um fhreagairt do chalaois.
• Creat Rialachais Chorparáidigh, lena n-áirítear rialú airgeadais agus measúnú riosca. Is iad na bainisteoirí in Uisce Éireann agus na feidhmeanna Iniúchta Inmheánaigh agus Bainistíochta Riosca a dhéanann monatóireacht air sin.
• Struchtúr eagraíochtúil atá leagtha amach go soiléir, agus a bhfuil teorainneacha údaraithe agus meicníochtaí tuairiscithe sainaitheanta ann do leibhéil níos airde bainistíochta agus do Bhord Uisce Éireann.
• Sraith chuimsitheach beartas agus nósanna imeachta a bhaineann le rialuithe oibriúcháin agus airgeadais, caiteachas caipitiúil san áireamh. Teastaíonn faomhadh an Bhoird le haghaidh tionscadail mhóra caipitiúla, agus déanann Coiste Infheistíochta/Bonneagair agus Inbhuanaitheachta dlúthmhonatóireacht orthu.
• Córas buiséadaithe cuimsitheach ina bhfuil buiséad bliantúil agus tuartha ráithiúla a chomhaontaíonn Bord Uisce Éireann agus a dhéanann siad athbhreithniú orthu.
• Córas cuimsitheach de thuairisciú airgeadais.
• Déantar sraith chuimsitheach táscairí ar fhaisnéis bhainistíochta agus táscairí feidhmíochta a chur le chéile gach ráithe, agus ar an mbealach sin is féidir monatóireacht a dhéanamh ar dhul chun cinn i dtaca le cuspóirí fadtéarmacha agus buiséid bhliantúla, treochtaí a mheasúnú agus gníomh a ghlacadh i gcás difríochtaí.

Monatóireacht agus Athbhreithniú Leanúnach

Tá creat láidir ag Uisce Éireann chun athbhreithniú a dhéanamh ar an acmhainneacht agus chun monatóireacht a dhéanamh ar éifeachtúlacht rialáil inmheánacha lena gclúdaítear próisis airgeadais, feidhmíochta, comhlíonta agus bainistíocht riosca. Tá an Bord sásta go n-oireann an córas rialaithe inmheánaigh atá i bhfeidhm don ghnó.

Maidir leis an monatóireacht agus athbhreithniú ar éifeachtúlacht an chórais rialaithe inmheánaigh i ndáil le hUisce Éireann, is é atá mar bhonn faoi obair na bhfostaithe laistigh d’Uisce Éireann atá freagrach as forbairt, cothabháil agus maoirseacht an chreata rialaithe inmheánaigh agus obair na feidhme Iniúchóireachta inmheánaí. Cuireann an CIR leis an obair sin, agus déanann siadsan maoirseacht ar obair Dearbhaithe Comhtháite, ar an bhfeidhm Bainistíochta Riosca Oibríochtúil agus Iniúchóireachta Inmheánaí agus ar na ráitis a dhéanann na hIniúchóirí Seachtracha ina litreacha do bhainisteoirí agus/nó i dtuairiscí eile. Cuirtear easnaimh rialaithe in iúl dóibh siúd atá freagrach as gníomhaíocht cheartaitheach a dhéanamh mar is cuí agus do bhainistíocht agus do Bhord Uisce Éireann, nuair is cuí, go pras.

Caiteachas Caipitil agus Oibríochtúil

D’fhoilsigh an Roinn Caiteachais Phoiblí, Bonneagair, Athchóiriúcháin Seirbhíse Poiblí agus Digitithe na Treoirlínte Bonneagair i mí na Nollag 2023, a cuireadh in ionad an Chóid Chaiteachais Phoiblí. Comhairle ón Roinn Caiteachais Phoiblí, Sheachadadh PFN agus Athchóirithe maidir leis an Próiseas Dearbhaithe Cáilíochta le leanúint chun achoimre forbhreathnaithe a thabhairt maidir le cé comh comhlíontach agus atá eagraíocht leis an gCód Caiteachais Phoiblí, lena n-áirítear an scála trí phointe seo a leanas:

• Scóip le haghaidh feabhsuithe suntasacha
• Comhlíontach ach tá roinnt feabhsúcháin riachtanach
• Comhlíontach go forleathan

Maidir le féinmheasúnú Uisce Éireann a cuireadh i gcrích i gcomhréir leis an treoir seo, dearbhaítear go bhfuil córais láidre agus éifeachtacha i bhfeidhm lena gcinntítear go bhfuil ceanglais na dTreoirlínte Bonneagair á gcomhlíonadh go forleathan, de réir an scála ráta thuas. Mar a bheifí ag súil leis, tá athbhreithniú leanúnach á dhéanamh ar na córais seo agus déantar mionfheabhsuithe go leanúnach. Bhí uaillmhian sa Chlár Rialtais maidir le hathbhreithniú a dhéanamh ar na Treoirlínte Bonneagair, agus is dócha go mbeidh leasú ar na treoirlínte mar thoradh air sin mar aon leis an Tuarascáil agus an Plean Gníomhaíochta um Bonneagar a Luathú a d’fhoilsigh an Rialtas i mí na Nollag 2025. Tá Uisce Éireann ag tnúth le leanúint leis an rannpháirtíocht leis an Roinn Tithíochta, Rialtais Áitiúil agus Oidhreachta maidir le dréachtú na dTreoirlínte Earnáilsonracha Seirbhísí Uisce chun go mbeidh siad ag teacht le ceanglais na dTreoirlínte Bonneagair nuashonraithe, nuair a fhoilseofar iad.

Tugtar sonraí i bPolasaí Soláthair (PD02) Uisce Éireann faoi na nósanna imeachta a leanfaidh Uisce Éireann chun tacú le riachtanais soláthair san eagraíocht. Mar gheall ar chur i bhfeidhm PD02, déantar cinnte go gcloítear le dlíthe AE agus na hÉireann a bhaineann leis an soláthar poiblí, go mbainistítear próisis tairisceana go cuí agus go gcoinnítear ar bun rialachas agus maoirseacht bainistíochta ar an bpróiseas soláthair ar fud na Cuideachta.

Tá an Beartas maidir le Caiteachas agus Faomhadh Conarthaí ailínithe leis na prionsabail, lena n-áirítear na treoirlínte luach ar airgead don mheastóireacht, pleanáil agus bainistíocht na dtionscadal infheistíochta poiblí, mar a leagtar amach sna Treoirlínte Bonneagair.

Ní mór meas a thabhairt sa chaiteachas caipitil uile ar cheanglais soláthair náisiúnta agus AE, agus ní mór dóibh cloí le haon cheanglais a fhéadfaidh an Coimisiún um Rialáil Fóntais (‘CRF’) a shocrú, ceanglais a bhaineann leis an gcomhshaol agus le pleanáil agus tosaíochtaí bonneagair náisiúnta, réigiúnacha agus áitiúla. Baintear úsáid as modhanna breithmheasa airgeadais agus eacnamaíocha cuí agus comhréireacha de réir mar a cheanglaítear leis na Treoirlínte Bonneagair i leith tionscadail agus cláir chaipitil chun cinnteoireacht éifeachtach a éascú. Déantar tionscadail agus cláir chaipitil a mheas agus a chur ar fáil agus próiseas faofa cúig chéim in úsáid, agus iad ailínithe le ceanglais na dTreoirlínte Bonneagair agus Dhréacht-Treoirlínte Earnáilsonracha na Seirbhísí Uisce.

Feidhmíonn próiseas ceangaltas caipitil Uisce Éireann ar an mbonn seo a leanas: déanann an chuideachta cead cuí a lorg ón Aire roimh ré as imchlúdach foriomlán na gceadanna caipitil a dhéanfar sa chéad bhliain airgeadais eile. Ar leithligh, iarrann Uisce Éireann ceadanna ón Aire sula ndéanfaidh sé aon cheangaltas d’aon tionscadal aonair caipitil a bhfuil costas €50m nó os a chionn ag baint leis. Cuirtear ceadanna an Aire faoi bhráid na máthair-Roinne (RTRÁO) agus ranna rialtais ábhartha eile atá rannpháirteach sa phróiseas ceadaithe don iarratas sonrach. I gcomhthráth le cur isteach na gceadanna ón Aire chuig RTRÁO, cuirtear na ceadanna ón Aire isteach chuig NewERA a chuireann comhairle airgeadais agus tráchtála a bhaineann go sainiúil le tionscadal ar RTRÁO, sula gceadaíonn RTRÁO cead ón Aire.

Cuirtear infheistíochtaí caipitil, lena n-áirítear conarthaí ar luach níos mó ná €1m, faoi bhráid an Choiste um Cheadú Caiteachais, lena n-áirítear a fhochoistí, le haghaidh athbhreithniú agus faomhadh mionsonraithe. Éilítear faomhadh an Bhoird maidir le haon chaipitil bonneagair níos mó ná €20m. Éilítear faomhadh an Bhoird maidir le haon infheistíocht neamhbhonneagair níos mó ná €10m.

Tugtar an t-eolas is déanaí don Bhord maidir le stádas na dtionscadal agus na gclár caipitil de réir mar a théann siad ar aghaidh, lena n-áirítear an t-eolas is déanaí maidir leis an gcur i bhfeidhm i gcomparáid leis an bplean, leis na sceidil agus le cáilíocht. Cuirtear tuairisciú buiséid agus difríochta faoi bhráid an Bhoird go minic. Bíonn cuspóirí ar leith ag gach tionscadal agus déantar iad a mheas i leith na gcuspóirí sin. I measc na dtairiscintí agus na gconarthaí ina dhiaidh sin tá dianriachtanas seachadta chomh maith le príomhtháscairí feidhmíochta a úsáidtear chun feidhmíocht a thomhas le linn an chonartha. Cuirtear athbhreithnithe iarthionscadail agus tuarascálacha deiridh airgeadais faoi bhráid an Choiste um Cheadú Caiteachais, an Choiste Infheistíochta, Bonneagair agus Inbhuanaitheachta agus Bhord Uisce Éireann lena measúnú, ag brath ar luach an tionscadail nó an chláir.

Éascaíonn cruinnithe clabhsúir tionscadail agus athbhreithnithe ar chláir bliantúla cur chuige ‘príomhcheachtanna a foghlaimíodh’ a mheastar, a rianaítear agus a chuirtear i bhfeidhm ansin mar chuid de thionscadail reatha agus tionscadail amach anseo ar fud na heagraíochta de réir mar is cuí.

Athbhreithniú ar Éifeachtúlacht

Tá nósanna imeachta ag Uisce Éireann chun monatóireacht a dhéanamh ar éifeachtúlacht a chórais rialaithe inmheánach.

Tá athbhreithniú déanta ag an mBord ar éifeachtúlacht chóras na rialuithe inmheánacha go dtí dáta ceadaithe na Ráiteas Airgeadais, lena n-áirítear rialuithe airgeadais, oibríochtúla agus comhlíontachta agus córais bainistithe riosca do 2025, agus cinnteoidh sé go ndéanfar athbhreithniú mar sin le linn 2026. Rinne an Coiste Iniúchóireachta agus Riosca athbhreithniú mionsonraithe, agus seoladh tuairisc ar na torthaí chuig an mBord.

Tuairisciú ar Rialú Inmheánach

Le linn na bliana 2025, bhí na córais, próisis agus nósanna imeachta riachtanacha á gcur i bhfeidhm ag Uisce Éireann chun tuairisciú láidir ar rialú inmheánach a chinntiú trí bheartais agus creat rialála inmheánaigh a chur i bhfeidhm. Sonraítear na míreanna seo a leanas:

Aistriú cuntasaíochta le haghaidh Feidhmeanna Sheirbhíse Uisce.

Bhí Máistir-Chomhaontaithe Comhair (MCC) i bhfeidhm le gach ceann de na 31 Údarás Áitiúil agus leis sin, foráiltear go bhfuil cuntasaíocht iomlán ag Uisce Éireann maidir le Feidhmeanna Seirbhísí Uisce agus foráiltear go bhfuil an Bhainistíocht agus Treoir chuí ag Uisce Éireann ó Fhoireann na Seirbhísí Uisce de chuid Uisce Éireann. Chun é seo a ullmhú, bunaíodh rialaithe agus próisis a chinntigh go raibh Uisce Éireann in áit chun na freagrachtaí seo a ghlacadh nuair a tháinig an MCC i bhfeidhm. Le teacht i bhfeidhm an MCC, tá baill foirne faoi Bhainistíocht agus Treoir díreach Uisce Éireann ó mhí Lúnasa 2023. Forbróidh agus aibeodh rialaithe agus próisis de réir mar a dhéantar seirbhísí a chaighdeánú.

Foráiltear leis an MCC freisin go rachaidh Uisce Éireann agus gach Údarás Áitiúil isteach i gComhaontú Seirbhísí Tacaíochta, agus na seirbhísí tacaíochta á leagan amach a chomhaontaigh an tÚdarás Áitiúil a sholáthar d’Uisce Éireann chun tacú le soláthar Feidhmeanna Seirbhísí Uisce agus an tréimhse ina mbeidh siad seo á n-aistriú go hUisce Éireann. Tá SSAnna i bhfeidhm le 29 as 31 Údarás Áitiúil ag deireadh na bliana 2025. Arís, le linn na hidirthréimhse, forbróidh agus aibeoidh na rialaithe agus próisis maidir leis na réimsí seo taobh istigh d’Uisce Éireann.

Roimh theacht i bhfeidhm gach AIC (agus SSA maidir le seirbhísí tacaíochta, táthar/ bhíothas ag brath ar réimse rialaithe á bhfeidhmiú ag Údaráis Áitiúla de bhun na Comhaontaithe Leibhéal Seirbhíse. Forbróidh agus aibeoidh na rialaithe seo mar aon le próisis agus nósanna imeachta gaolmhara.

Agus an fhreagracht dlíthiúil ag na hÚdaráis Áitiúla i leith sheirbhísí nach seirbhísí uisce iad amhail bearta tuillte, chomhaontaigh Uisce Éireann tacaíocht a sholáthar de bhun an MCC do na húdaráis áitiúla le haghaidh limistéir chriticiúla na seirbhísí nach seirbhísí uisce iad ar feadh tréimhse 24 mhí ó theacht i bhfeidhm an MCC san Údarás Áitiúil sin. Sonraítear san SSA na seirbhísí criticiúla nach seirbhísí uisce iad a éilíonn gach Údarás Áitiúil ó Uisce Éireann. Cuireadh rialaithe agus próisis i bhfeidhm chun seirbhísí criticiúla nach seirbhísí uisce iad a sholáthar do na hÚdarás Áitiúla agus leanfar le forbairt agus aibíocht na rialaithe agus na bpróiseas seo.

Gníomhaíochtaí Rialála

Soláthraíonn Uisce Éireann seirbhísí uisce i gcomhthéacs oidhreacht tearcinfheistíochta i mbonneagar uisce thar na blianta. Agus Uisce Éireann ag plé go réamhghníomhach leis na saincheisteanna sin, tharla roinnt moilleanna ar sholáthar mar thoradh ar mheascán cúiseanna, lena n-áirítear mar shampla, dul in aois an bhonneagair atá á bhainistiú ag Uisce Éireann, scála na n-oibreacha agus an infheistíocht atá de dhíth, moilleanna ar sholáthar oibriúchán caipitil mar thoradh ar mhoill sa phleanáil agus próisis reachtúla eile, an slabhra soláthair agus infhaighteacht acmhainne.

Coigeartú Ioncaim an Choimisiúin um Rialáil Fóntais (CRF): Socraíonn CRF ioncam ceadaithe Uisce Éireann trí Rialú Ioncaim cúig bliana. Ina dhréachtchinneadh maidir leis an athbhreithniú ar RC3 (2020–2024) i mí na Samhna 2025, sonraíodh gur ghnóthaigh Uisce Éireann €119.7m níos lú ioncaim ná mar a bhí sé i dteideal (‘faoi ghnóthú’). Laistigh den ghnóthú sin, gearradh coigeartú ioncaim dhiúltach €31m ar Uisce Éireann. Creideann CRF nár éirigh le hUisce Éireann i ndáil le dhá sprioc a socraíodh le linn chinneadh deiridh RC3 (maidir leis na blianta 2020 go 2024):

• Sprioc feidhmíochta sceite ​​– pionós uasta €20m
• Bailiú ioncaim neamhthí thart ar €11m

Rinne Uisce Éireann measúnú ar a rialuithe ina leith sin agus, ina fhreagairt chuig CRF ar an ábhar sin, sheas Uisce Éireann go diongbháilte leis an gcoigeartú ioncaim sin, agus cheistigh sé an mhodheolaíocht chun na spriocanna a ríomh agus leag sé amach gnéithe atá lasmuigh de smacht Uisce Éireann nár breithníodh mar thosca maolaitheacha (go sonrach paindéim Covid agus an fás ar an éileamh de bharr méaduithe daonra). Tá cinneadh CRF fós ina dhréacht faoi láthair agus d’fhéadfadh sé athrú i ndiaidh tuilleadh comhairliúcháin.

An Ghníomhaireacht um Chaomhnú Comhshaoil (GCC), Iascach Intíre Éireann (IIÉ): Is ann do shaincheisteanna comhlíonadh uisce óil agus fuíolluisce mar a aithníodh i dTuarascáil Bhliantúil an GCC 2024 maidir le hUisce Óil agus an Tuarascáil Bhliantúil 2024 maidir le Fuíolluisce Uirbeach. Tá Uisce Éireann ag plé le roinnt gníomhartha forfheidhmithe a ghlac an GCC agus IIÉ.

Tá rannpháirtíocht leis an GCC fós ag dul ar aghaidh chun nuashonruithe faoi ghníomhartha a chur ar fáil chun dul i ngleic leis na saincheisteanna seo, lena n-áirítear idirghabhálacha atá tiomanta ag an gcomhlíonadh atá leagtha amach i bplean infheistíochta caipitil Uisce Éireann, chomh maith le feabhsúcháin oibríochta.

Íocaíochtaí Aisíocaíochtaí Ceangal

I mí Aibreáin 2023, thug an Rialtas pacáiste de bhearta tacaíochta tithíochta isteach, lena n-áirítear scéim chun Muirir Chaighdeánacha Ceangal Uisce Éireann a aisíoc. Bunaíodh tionscadal chun na haisíocaíochtaí a phróiseáil de réir riachtanais na scéime. I líon an-bheag cásanna, fuair an tairbhí mícheart an aisíocaíocht dar luach €191,630, arb ionann é sin agus 0.08% de luach na scéime. Tá íocaíochtaí chuig na tairbhithe míchearta faighte ar ais agus íocadh leis na tairbhithe cearta iad. Athdheimhníodh na comhaid aisíocaíochta uile do na sonraí íocaíochta cearta. Tá an scéim dúnta anois agus tá próisis agus rialuithe feabhsaithe i bhfeidhm chun an riosca go dtarlódh an cás arís maidir leis na haisíocaíochtaí atá dlite a laghdú.

Soláthar

Le linn na bliana 2025, tabhaíodh caiteachas in dhá chás i gcás nár comhlíonadh nósanna imeachta soláthair go hiomlán, arb é sin 0.015% den chaiteachas soláthair foriomlán. Tógadh céimeanna lena gcinntítear go gcuirfear bearta ceartaithe i bhfeidhm.

Calaois

I mí an Mhárta 2021 chuir Údarás Áitiúil Ervia agus Uisce Éireann ar an eolas maidir le calaois amhrasta a tharla maidir le soláthar seirbhísí uisce, iarfhostaí Údaráis Áitiúil a bhí ann. Tá an chalaois a deirtear a rinneadh mar ábhar fiosrúcháin atá ag dul ar aghaidh faoi láthair ag Biúró Náisiúnta an Gharda Síochána um Choireacht Eacnamaíoch (BNGSCE). Glacfaidh an tsaincheist roinnt blianta chun conclúid dlí iomlán a bhaint amach agus coinneofar an Bord agus an Coiste Iniúchóireachta agus Riosca suas chun dáta maidir le gach forbairt.

Le linn 2025 , shainaithin Uisce Éireann calaois a rinne soláthraí de chuid Uisce Éireann. Bhí an luach i gceist beag, agus fuarthas na cistí ar fad ar ais. Tuairiscíodh an t-ábhar do Choiste Iniúchóireachta agus Riosca an Bhoird agus don Gharda Síochána agus tugtha chun críche é.

D'ainneoin cúrsaí thuasluaite, tá an Bord sásta leis an timpeallacht rialála foriomlán d’Uisce Éireann agus go bhfuil córas rialaithe inmheánaigh éifeachtaigh i bhfeidhm agus déantar iad a chothabháil agus a oibriú gan aon sárú ábhartha le linn na bliana.

Le haghaidh agus thar ceann Bhord Uisce Éireann:

Jerry Grant

Cathaoirleach

Cathy Mannion

Comhalta Boird

Dáta Faofa,
28 Aibreán 2026