Dréacht-Straitéis Fuíolluisce Chorcaí

Mar thoradh ar rath eacnamaíoch Mhórcheantar Uirbeach Chorcaí, tá fás suntasach tagtha ar Chathair Chorcaí agus ar na ceantair máguaird. Tá sé beartaithe sa Chreat Náisiúnta Pleanála go mbeidh Corcaigh ar an réigiún is mó fáis in Éirinn le méadú réamh-mheasta 50% go 60% ar an daonra suas go dtí an bhliain 2040.

Mar thoradh ar an bhfás sin, tá dúshlán roimh an mbonneagar Fuíolluisce coinneáil suas leis an éileamh méadaithe ar thalamh nua le seirbhísí a theastaíonn le haghaidh tithíochta, forbraíochtaí tráchtála agus tionsclaíochta.

Tá sé mar aidhm ag Dréacht-Straitéis Fuíolluisce Chorcaí straitéis inbhuanaithe draenála a chur i gcrích lena gcosnófar sláinte an phobail, lena gcosnófar ár dtimpeallacht agus lena n-éascófar fás i Mórcheantar Uirbeach Chorcaí suas go dtí an bhliain 2080.

Tá Uisce Éireann tar éis tús a chur le comhairliúchán poiblí 8 seachtaine ar Dhréacht-Straitéis Fuíolluisce Chorcaí agus ar thuarascálacha timpeallachta gaolmhara, ar an Measúnacht Straitéiseach Timpeallachta (MST) agus ar Ráiteas Tionchair Natura (RTN). Chun aighneacht a dhéanamh seol chuig Uisce Éireann í trí ríomhphost, i bhfoirm aiseolais nó sa phost faoin 19 Márta 2025.

Le Dréacht-Straitéis Fuíolluisce Chorcaí, déanfar measúnú ar acmhainn an bhonneagair Fuíolluisce atá ann cheana agus sainaithneofar roghanna le haghaidh uasghráduithe agus forbraíochtaí nua chun riachtanais an réigiúin a shásamh suas go dtí an bhliain 2080.

Áireofar anailís chuimsitheach léi ar an mbonneagar reatha, arna tacú ag bailiú sonraí, réamh-mheastacháin maidir le fás an daonra agus an gheilleagair, mar aon le Measúnacht Straitéiseach Timpeallachta. Déanfar an straitéis a threorú ag comhairliúchán le páirtithe leasmhara ábhartha d’fhonn réitigh mheántéarma agus fhadtéarma a fhorbairt.

Beidh an straitéis ar aon dul le hoibleagáidí reachtúla agus le ceanglais rialála, chun a chinntiú go mbeidh sí de réir cuspóirí náisiúnta agus idirnáisiúnta, lena n-áirítear iad siúd atá leagtha amach sa Chreat-treoir Uisce agus sa Treoir um Chóireáil Fuíolluisce Uirbigh.

Tá roinnt dúshlán roimh Mhórcheantar Uirbeach Chorcaí maidir le fuíolluisce a bhailiú agus a chóireáil, lena n-áirítear:

• Méadú ar an daonra.
• Dúshláin reatha maidir le comhlíontacht i gcás roinnt ionad cóireála fuíolluisce agus líonraí séarachais sa limistéar staidéir.
• Riachtanais acmhainne maidir le cóireáil agus líonra fuíolluisce chun déileáil le hualaí reatha agus sa todhchaí ó Mhórcheantar Uirbeach Chorcaí.
• Brúnna ar na dobharlaigh ghlactha ó sceitheadh fuíolluisce laistigh de Mhórcheantar Uirbeach Chorcaí.
• Tionchair an athraithe aeráide.

D’oibrigh saineolaithe ó réimsí éagsúla, amhail innealtóireacht, éiceolaíocht, hidreolaíocht, agus níos mó, le chéile trí cheardlanna agus trí phlé leanúnach chun gach rogha a phlé.   

Bunaíodh an próiseas Forbartha Straitéise agus Roghanna mar thoradh ar an iarracht chomhoibríoch seo, chun na réitigh draenála agus chóireála is éifeachtaí do Chorcaigh a shainaithint ar fud trí phríomhthréimhse pleanála: 2030 (gearrthéarmach), 2025 (meántéarmach), agus 2080 (fadtéarmach).

Lean an próiseas modheolaíocht struchtúrtha chúig chéim:

• Riachtanais shuíomhoiriúnaithe a shainaithint
• Sraith chuimsitheach roghanna a chruthú
• Roghanna maidir le féidearthacht theicniúil agus timpeallachta a scagadh
• Roghanna ar an ngearrliosta a mheas agus Measúnú Ilchritéar a úsáid
• An straitéis is fearr a shainaithint bunaithe ar shamhaltú agus ar thuairimí páirtithe leasmhara

Cruthaíodh an cur chuige molta de bharr an chuir chuige mhionchúisigh seo – is creat straitéiseach é seo a chomhtháthaíonn na réitigh is oiriúnaí do Mhórcheantar Uirbeach Chorcaí ar an iomlán. Sainaithnítear ann na bearta roghnaithe chun acmhainn chóireála, éifeachtacht draenála, agus feidhmíocht fhoriomlán an líonra a fheabhsú.

Moltar sa dréacht-straitéis 16 ionad cóireála fuíolluisce níos lú a dhíchoimisiúnú, agus fuíolluisce á atreorú chuig saoráidí, láraithe níos mó. Leis an gcur chuige sin, cuirfear feabhas ar éifeachtacht oibríochta, cuirfear feabhas ar thorthaí timpeallachta, agus neartófar athléimneacht córais trí acmhainní agus bonneagar a chomhdhlúthú. Leis na réitigh a mholtar, cuirfear na réitigh chun cinn mar thograí aonair agus cuirfear in ord tosaíochta iad ar fud na trí thréimhse pleanála. Déanfar measúnú timpeallachta ar gach togra, más gá, a bhféadfadh Measúnacht Tionchair Timpeallachta (MTT) agus Measúnacht Chuí (MC) a bheith i gceist leo, rud a chinnteoidh go gcomhlíonfar rialacháin timpeallachta agus ailíniú le spriocanna inbhuanaitheachta.

Mar chuid de dhréacht-Straitéis Fuíolluisce Chorcaí, rinneamar measúnuithe mionsonraithe timpeallachta lena chinntiú go gcosnaíonn ár bpleananna an dúlra agus go dtacaíonn siad le fás inbhuanaithe. Breathnaíonn Tuarascáil Timpeallachta na Measúnachta Straitéisí Timpeallachta (MST) ar an gcaoi a bhféadfadh an straitéis tionchar a imirt ar an timpeallacht, lena n-áirítear cáilíocht an uisce, an bhithéagsúlacht, athléimneacht i leith an athraithe aeráide, áineas agus sláinte.

Chabhraigh sé sin linn rioscaí féideartha a aithint go luath agus cinntítear leis go bhfuil páirt ag breithnithe timpeallachta mar chuid de gach cinneadh. Sa Ráiteas Tionchair Natura (NIS), rinneadh measúnú ar an bhféidearthacht go mbeadh tionchar ag an dréacht-straitéis ar láithreáin Natura 2000, limistéir speisialta ainmnithe a chosnaíonn gnáthóga agus speicis neamhchoitianta faoin dlí Eorpach. Nuair a d’aithníomar aon riosca féideartha, chuireamar bearta san áireamh chun na rioscaí féideartha sin a sheachaint nó a laghdú, agus oidhreacht nádúrtha Chorcaí á cosaint. Trí mheasúnú a dhéanamh ar thionchair fhéideartha timpeallachta anois, is féidir linn straitéis fuíolluisce a sholáthar a thacaíonn le fás Chorcaí agus bithéagsúlacht agus timpeallacht na háite á cosaint.

1. Shainaithníomar an gá le 16 Ionad Cóireála Fuíolluisce a dhíchoimisiúnú, 9 gcinn a uasghrádú agus 1 cheann amháin a athlonnú mar chuid den chur chuige molta. An bhfuil aon aiseolas agat ar an modheolaíocht a úsáideadh chun an cur chuige seo a chinneadh?
    
2. Tugann Cuid 10 de dhréacht-Straitéis Fuíolluisce Chorcaí achoimre ar an modheolaíocht a úsáidtear chun roghanna féideartha a shainaithint agus a mheas do réitigh maidir le draenáil straitéiseach agus cóireáil fuíolluisce i Mórcheantar Uirbeach Chorcaí. Tá d’aiseolas ar an gcur chuige seo á lorg againn. An síleann tú go bhfuil an mhodheolaíocht láidir, trédhearcach, agus cuí chun na réitigh is féideartha agus is éifeachtaí a shainaithint?
    
3. An bhfuil aon eolas eile ar cheart d’Uisce Éireann a mheas agus an Dréacht-Straitéis á forbairt?
    
4. Tugann Cuid 12 de dhréacht-Straitéis Fuíolluisce Chorcaí achoimre ar an gCur Chuige Molta do Mhórcheantar Uirbeach Chorcaí, lena n-áirítear moltaí dá chur chun feidhme. Fáiltímid do thuairimí ar na moltaí seo. An bhfuil aon tráchtanna nó moltaí agat ar conas a chuirfear an straitéis chun feidhme?
    
5. An bhfuil aon tuairimí agat faoi Thuarascáil Timpeallachta na Measúnachta Straitéisí Timpeallachta (MST) agus faoi Ráiteas Tionchair Natura (RTN) a ghabhann le dréacht-Straitéis Fuíolluisce Chorcaí?
    
6. An bhfuil aon tuairimí breise ar mhaith leat a roinnt maidir le dréacht-Straitéis Fuíolluisce Chorcaí? 

Sa chéad chomhairliúchán poiblí dár gcuid do Straitéis Fuíolluisce Chorcaí, d’iarramar ionchur uait sa Pháipéar Saincheisteanna, i Scóipeáil na Measúnachta Straitéisí Timpeallachta agus sa Tuarascáil ar Scóipeáil na Measúnachta Cuí. Mhair an comhairliúchán ón 15 Bealtaine go dtí an 23 Iúil 2024. Chomh maith le haiseolas a bhailiú, cuireadh léargas ar fáil leis an gcomhairliúchán poiblí sin ar dhearcthaí i leith na straitéise. Tar éis dó comhairliúchán 1 a chríochnú, rinne Uisce Éireann athbhreithniú agus machnamh ar aiseolas i ndréacht-Straitéis Fuíolluisce Chorcaí a cuireadh ar fáil do chomhairliúchán poiblí 2.

Public Information Webinar 26th January 2026: Register here