Tá píopaí luaidhe in úsáid leis na céadta bliain le huisce a iompar. Ba é luaidhe an t-ábhar ba mhó a bhíodh in úsáid i naisc sheirbhíse le foirgnimh agus i bpluiméireacht inmheánach suas go dtí na 1960idí. Chomh maith leis sin, cuireadh uisce ar fáil do chuid mhaith scéimeanna tithe sraithe a tógadh roimh 1960 trí phíopa comhroinnte sa chlós cúil; píopaí luaidhe a bhí i gcuid de na píopaí sin. Tá fad 60,000km de phíopaí ag Uisce Éireann ina chóras dáileacháin; píopaí luaidhe atá i bhfíorbheagán ar fad de na píopaí dáileacháin sin.

Píopaí luaidhe iad roinnt mhaith píopaí seirbhíse poiblí idir an príomhlíonra agus buacaire/méadar an chustaiméara. Aithnítear gur féidir le luaidhe tuaslagadh in uisce i dtiúchain ísle. Bíonn tuaslagthacht luaidhe ag brath ar airíonna an uisce: pH, alcaileacht agus teocht go mór mór. Tá an ghaolmhaireacht eatarthu casta, áfach, agus is doiligh tuaslagthacht na luaidhe a thuar go díreach. Sa chás go bhfuil píopaí luaidhe sa phíopa soláthair nó istigh in áitribh, mar sin de, is féidir go bhfuil tiúchan luaidhe de leibhéal íseal ann.

Tá sé de rún ag Uisce Éireann infheistíocht a dhéanamh i scéimeanna ar thaobh an phobail le píopaí nua a chur in áit píopaí luaidhe, píopaí nasctha go príomha, d’fhonn fáil réitithe ar fad de phíopaí luaidhe sa phríomhlíonra uisce (seirbhísí comhroinnte clós cúil san áireamh) thar thréimhse deich mbliana (2014-2024). Tá athbhreithniú á dhéanamh againn freisin ar na roghanna cóireála atá ann lena chinntiú gur féidir linn an riosca a mhaolú sa ghearrthéarma. Cuirfear píopaí nua isteach in áit na bpíopaí luaidhe ar dtús sna ceantair sin is mó a shíltear a bheith i mbaol, bunaithe ar shonraí samplála. I gcás píopaí seirbhíse príobháideacha luaidhe agus pluiméireacht inmheánach luaidhe, is ar úinéir na maoine a luíonn an fhreagracht as píopaí úra a chur isteach.

Is féidir le custaiméirí dul i dteagmháil le hUisce Éireann le comhairle a fháil i dtaca le sampláil á déanamh ar a gcuid uisce. Má tá píopaí seirbhíse luaidhe in áitreabh, d'fhéadfadh mná torracha agus leanaí atá faoi bhun cúig bliana d'aois sna háitribh sin smaoineamh ar a soláthar uisce óil a fháil áit éigin eile. Tugtar ar aird nach ndéanfaidh sé difear ar bith an t-uisce a théamh ná a bhruith ó thaobh luaidhe a bheith ann nó gan a bheith ann.

Tá Beartas Uisce Éireann um Príomhlíonraí Uisce Luaidhe curtha faoi bhráid na Gníomhaireachta um Chaomhnú Comhshaoil agus an Choimisiúin um Rialáil Fuinnimh le go ndéanfar é a athbhreithniú agus a cheadú. Is féidir an dréachtbheartas ar luaidhe a léamh anseo:

Back to the top